Άλμη – Οδηγός δασκάλου 

Περίληψη
Οι μαθητές παραλαμβάνουν μια ποσότητα άλμης (με επιλεγμένες προσμείξεις) και πρέπει να αναπτύξουν ένα πειραματικό σχέδιο και στήσιμο για να ξεχωρίσουν τις διάφορες ουσίες, τη μια από την άλλη. Το πείραμα θα πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα μια καθαρή ουσία (μαγειρικό αλάτι), το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στη μαγειρική. Η πειραματική διευθέτηση συγκρίνεται με τις διαδικασίες παραγωγής στη βιομηχανία και αξιολογείται. 
Επιστήμη: Χημεία 
Διάρκεια: Δυο μαθήματα (90 λεπτών)
Ομάδα στόχος: Γυμνάσιο  
Εύρος ηλικιακής ομάδας : 13-15, αλλά μπορεί να προσαρμοστεί σε μικρότερους μαθητές 

Πλαίσιο Χώρου Εργασίας: Βιομηχανία τροφίμων
Οι μαθητές εισάγονται στο πρόβλημα με την παρουσίαση μέρους ενός βίντεο που τους εισάγει στην παραγωγή του επιτραπέζιου αλατιού στην Ολλανδία (βλέπε JOZO βίντεο μέχρι 1:00). Το βίντεο σταματά όταν η άλμη φθάνει στη βιομηχανία παραγωγής αλατιού και οι μαθητές αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της αναπαραγωγής των διαδικασιών. Ενημερώνονται ότι ολόκληρο το βίντεο θα παρουσιασθεί στο τέλος του μαθήματος, έτσι ώστε να τους προσφερθεί ένα κίνητρο.
JOZO video: http://www.youtube.com/watch?v=VM7HeserH0U

Η εργασία των μαθητών: 

Είστε μηχανικός σε εταιρεία παραγωγής αλατιού και λαμβάνετε οδηγίες για να αναπτύξετε μια διαδικασία καθαρισμού της μη καθαρής άλμης σας. Θα έχετε στη διάθεσή σας ένα δείγμα της άλμης και μια επιλογή εξοπλισμού. Το έργο σας είναι να αναπτύξετε μια διαδικασία για να παράγετε αλάτι, που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στην κουζίνα.  

Δείγμα άλμης: 
Οι προσμείξεις της άλμης μπορεί να προσαρμοσθούν στις ικανότητες των μαθητών στην τάξη. Ανάλογα με την ικανότητα οι ακόλουθες ουσίες μπορεί να είναι μέρος του δείγματος άλμης: 
•	χλωριούχο νάτριο (= επιτραπέζιο αλάτι) 
•	άμμος 
•	πέτρες  
•	θειικό ασβέστιο (πολύ χαμηλής διαλυτότητας) 

Η επιλογή των ουσιών θα πρέπει να σχετίζεται στενά με το επίπεδο ικανοτήτων των μαθητών. Για μαθητές δημοτικού, θα αρκούσαν οι φυσικές διαδικασίες και να αναπτύξουν ένα πειραματικό σχέδιο/διάταξη και να συζητήσουν τα αποτελέσματα. Για πιο προχωρημένους μαθητές, το θειικό ασβέστιο μπορεί να περιληφθεί ως μια πρόσμειξη, ώστε να συζητηθεί πως αυτό μπορεί να απομακρυνθεί από την άλμη. Εδώ, οι διαφορετικές διαδικασίες παραγωγής αλατιού (βλέπε βιβλιογραφία) έρχονται στο προσκήνιο και μπορεί να συγκριθούν και να αξιολογηθούν σε σύγκριση με αυτή που οι μαθητές έχουν διενεργήσει.  

Εξοπλισμός:
Ανάλογα με τις πειραματικές δεξιότητες των μαθητών, η παροχή εξοπλισμού για τη διεξαγωγή πειραμάτων μπορεί να είναι περισσότερο ή λιγότερο δομημένη. Καλές ομάδες μπορούν να λάβουν οδηγίες να διαλέξουν εξοπλισμό της επιλογής τους, ενώ πιο αδύναμες ομάδες θα πρέπει να έχουν μια λίστα υλικών που να τους επιτρέπεται να χρησιμοποιήσουν (αλλά όχι υποχρεωτικά να πρέπει). Μια πιθανή λίστα μπορεί να είναι: 
Για τη διαδικασία παραγωγής αλατιού, επιτρέπεται να χρησιμοποιήσετε τον ακόλουθο εξοπλισμό:
•	ποτήρια ζέσεως
•	λύχνο Bunsen
•	τρίποδο 
•	συρμάτινο πλέγμα 
•	χωνί 
•	χάρτινο φίλτρο
•	…
Αν σκέφτεστε ότι και κάποια άλλη διαφορετική συσκευή θα ήταν χρήσιμη, συζητείστε την ιδέα σας με τον εκπαιδευτικό της τάξης σας!   
Ανάλογα με τις δεξιότητες των μαθητών, η λίστα μπορεί, επίσης, να γεμίσει με περίσσιο εξοπλισμό, έτσι ώστε οι μαθητές να έχουν να διαλέξουν την πιο κατάλληλη διάταξη.  

Δείγμα σχεδίου μαθήματος:

10 min 	Εισαγωγή του προβλήματος και παρουσίαση του πρώτου μέρους του βίντεο (μέχρι 1:00); οι μαθητές επιτρέπονται να κάνουν ερωτήσεις και να συζητήσουν τις εντυπώσεις τους. Όλη η Τάξη. 
5 min	Οι μαθητές μοιράζονται σε ομάδες. Οι μαθητές παίρνουν την εργασία τους και εισάγονται στον εξοπλισμός που μπορεί να χρησιμοποιήσουν. Θέματα ασφαλείας αναφέρονται (e.g., ματογυάλια κατά τη χρήση του καυστήρα). Όλη η τάξη. 
15 min	Οι μαθητές σχεδιάζουν τη διερεύνηση. Ομάδες μαθητών. 
5 min 	Συζήτηση σε ομάδες για τις διάφορες πειραματικές διατάξεις. Είναι η διάταξη ιδεατή και γνωρίζουν όλες οι ομάδες πώς να προχωρήσουν; (Προαιρετικά) Όλη η τάξη. 
20 min	Οι μαθητές διεξάγουν τα πειράματά τους. Ομάδες μαθητών. 
10 min	Παρουσίαση διαδικασίας και αποτελεσμάτων. Όλη η τάξη. 
5 min	Παρακολούθηση του υπόλοιπου βίντεο. Όλη η τάξη
10 min 	Οι μαθητές συζητούν και αξιολογούν την διαδικασία τους αναλογικά με αυτή που έχει παρουσιασθεί στο βίντεο. Ομάδες μαθητών.  
10 min 	Αξιολόγηση των διαδικασιών. Τι άλλο μπορεί να γίνει; Όλη η τάξη. 

Εργασία για το σπίτι: Οι μαθητές υποτίθεται ότι θα διαβάσουν ένα κείμενο στις διαφορετικές διαδικασίες παραγωγής (ηλιακό αλάτι κ.ά.) 

Εναλλακτικά: Παραγωγή επιτραπέζιου αλατιού από ορυκτό αλάτι 

Περίληψη
Οι μαθητές παίρνουν ορυκτό αλάτι (με επιλεγμένες προσμείξεις) και πρέπει να αναπτύξουν μια πειραματική διάταξη για να ξεχωρίσουν τις διάφορες ουσίες, τη μια από την άλλη. Το πείραμα πρέπει να οδηγεί σε μια καθαρή ουσία (επιτραπέζιο αλάτι), το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για μαγείρεμα.  
Εισαγωγή στον Χώρο της Εργασίας:
Οι μαθητές εισάγονται στο ερώτημα κάνοντάς τους – σαν επιστήμονες – υπεύθυνους να βοηθήσουν ένα μικρό χωριό στο να παράγει επιτραπέζιο αλάτι. Ο τρόπος που το αλάτι βιομηχανικά καθαρίζεται δίνεται μόνο ως μια εφαρμογή στο τέλος (βλέπε ‘μπισκότα με κομματάκια σοκολάτας’).

Βιβλιογραφία:
Westphal, G. et al. (2010). Sodium Chloride. In: Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry. Wiley-online.
Sedivy, V. M. (1996). Purification of salt for chemical and human consumption. Received from http://krebs-swiss.com/salex.pdf (16 January 2014). 
Άλλες πηγές:
JOZO image on student task retrieved from http://www.ah.nl/appie/producten/soepen-conserven-sauzen-smaakmakers/kruiden-en-specerijen/merk=Jozo/zout